Lamp model 'Noce' van Achille Castiglioni voor Flos

Lamp model 'Noce', ontworpen door Achille Castiglioni voor Flos. Een voorbeeld van design waarbij licht wordt omgezet in een architectonisch element, met eenvoudige en herkenbare vormen. De gelakte constructie van spuitgegoten aluminium ondersteunt een gegoten glazen diffuser, wat een evenwicht creëert tussen soliditeit en lichtheid. De voet heeft zachte lijnen die in wisselwerking staan met het geribbelde oppervlak van de diffuser, waardoor het object een sterk sculpturaal karakter krijgt. Geschikt voor interieurs waarin historisch design en stilistische vernieuwing worden gewaardeerd. Ontwerper: Achille Castiglioni (1918-2002) is de enige Italiaanse architect en ontwerper aan wie het MoMA in New York tot nu toe een retrospectieve heeft gewijd. Hij studeerde in 1944 af aan het Politecnico di Milano. Als ontwerper met een breed werkterrein hield hij zich bezig met stedenbouw, architectuur, tentoonstellingen en productontwerp. In 1956 was hij medeoprichter van de Associazione per il Disegno Industriale (ADI). Tussen 1952 en 1953 werkte hij mee aan de restauratie van het Palazzo della Permanente in Milaan. Van 1955 tot 1979 won hij zeven Compasso d'Oro-onderscheidingen, de laatste voor de Parentesi-lamp, ontworpen samen met Pio Manzù. Ook op de Triennale werd hij meerdere malen bekroond: een bronzen medaille in 1947, de Grote Prijs in 1951 en 1954, een zilveren en gouden medaille in 1957, goud in 1960 en opnieuw zilver in 1963. In 1971 begon hij les te geven aan de Faculteit Architectuur van het Politecnico di Torino. Zijn handtekening, vaak naast die van zijn broer Pier Giacomo, is terug te vinden op talloze modernistische ontwerpen voor merken als Kartell, Zanotta, Flos, Bernini, Siemens, Knoll, Poggi, Lancia, Alessi, Ideal Standard en Arflex. (1918-2002) Merk/fabrikant: Aan de oorsprong van Flos ligt een helder idee: dat vanuit een gloeilamp, of liever gezegd vanuit een nieuwe visie op kunstlicht, objecten konden ontstaan die het dagelijks leven van Italianen een beetje zouden veranderen. Een bevolking die van oudsher verwend is door te leven in een land waar men op elke stap iets tegenkomt dat met kunst te maken heeft. Aan het einde van de jaren 1950 besloot Dino Gavina, een uitgesproken individualist die er bijna bezeten van was dat Italië de nieuwe bakermat moest worden van een nieuwe meubel- en woonkultuur, na een ontmoeting met de uitvinder en kleine producent Arturo Eisenkeil uit Merano, dat het na het creëren van veel nieuw meubilair (samen met Achille en Pier Giacomo Castiglioni, Ignazio Gardella, Carlo en Tobia Scarpa en andere groten uit de Italiaanse architectuur) ook tijd was voor nieuwe lampen. De cocontechniek van Eisenkeil, waarbij hars op een metalen frame wordt gespoten, leek daarvoor bij uitstek geschikt: het ging er niet om een gloeilamp te versieren, maar om het licht dat erdoorheen schijnt te omhullen met een wazig, maar juist daardoor fascinerend materiaal, zoals wolken dat zijn. Al snel volgden vele andere verrassende technieken op de cocontechniek, voor een land dat nog zo gehecht was aan traditionele woonideeën. Zo bevond Flos (de naam werd bedacht door Pier Giacomo Castiglioni, als opvolger van Eisenkeil) zich al in zijn begintijd in de interessante, soms ongemakkelijke positie van een bedrijf dat voortdurend vernieuwende objecten moest produceren. In 1966 brak een nieuwe fase aan toen de artistieke leiding van Dino Gavina werd overgenomen door de meer ondernemersgerichte Sergio Gandini. Al sinds 1959 actief in de woninginrichting met zijn vrouw Piera in hun winkel Stile in Brescia (een ruimte die al snel een referentiepunt werd voor veel bedrijven in de sector), werd Gandini, toen Flos naar zijn stad verhuisde om gebruik te maken van de historische expertise van wat men tegenwoordig een industrieel district voor metaalbewerking zou noemen, door Gavina en Cesare Cassina als partner in het bedrijf betrokken. Afra en Tobia Scarpa en de gebroeders Castiglioni vormden vanaf dat moment en nog vele jaren daarna de creatieve ziel van de gehele Flos-productie. De samenwerking met de twee Castiglioni-broers was voor Flos bijzonder vruchtbaar, eerst met beiden, en later alleen met Achille, na het vroege overlijden van Pier Giacomo in 1968. Meer uitvinders dan architecten, tegelijk kunstenaars en ontwerpers, waren zij in staat bestaande industriële componenten samen te voegen (zoals in de Toio, of de Mezzadro-kruk voor Zanotta) of nieuwe te bedenken (zoals in de Arco, de Splugen, de Black and White of de Parentesi, bedacht in 1969 samen met Pio Manzù), en zo nieuwe vormen van kunstlicht te scheppen met een directheid van vorm en betekenis die bij andere ontwerpers zelden te vinden is. Nog treffender is de harmonie die ontstond tussen hen en Sergio Gandini, toen hij hen uitnodigde medeverantwoordelijk te worden voor alle productkeuzes. Het ging niet langer alleen om het creëren van een belangrijk object, een formeel teken van groot vakmanschap, maar om het ontwerpen van de volledige levenscyclus ervan in productie en op de markt, tot aan het uiteindelijke gebruik. De mooie utopie van het object dat uitsluitend door het talent van de ontwerper het publiek weet te bereiken, maakte plaats voor een concreet realisme, waarbij Gandini, Castiglioni en Scarpa samen werkten aan vraagstukken als verpakking, grafische vormgeving, opslag en distributie, met dezelfde inzet als waarmee zij het licht of het materiaal van een product bestudeerden. Het eerste buitenlandse filiaal werd in 1971 in Duitsland geopend; 1973 was het jaar van de uitbreiding van de fabriek (van 800 naar 5.400 m²) en de overname van Arteluce, het eenmansbedrijf van Gino Sarfatti, een van de grootste Italiaanse talenten op het gebied van verlichtingsontwerp. Sarfatti had sinds de jaren 1940 uitstekende stukken gemaakt, maar was nog steeds gebonden aan een product- en afzetdimensie die grotendeels beperkt bleef. Met de medewerking van Paolo Rizzatto, destijds een beginnend ontwerper, en Marco Pezzolo als directeur begon Gandini de catalogus te herzien: hij behield enkele iconische originele Sarfatti-stukken en ontwikkelde in de loop der tijd, samen met ontwerpers als King Miranda en Arnaldi, Ezio Didone, Marc Sadler, Matteo Thun en Rizzatto zelf, een reeks nieuwe producten die commercieel zeer succesvol waren. De werkelijke strategische omslag vond echter plaats met de komst van Philippe Starck, die zijn samenwerking begon met Arà (1988), een opvallende, hoornvormige verstelbare lamp die de sprookjesachtige beeldtaal weerspiegelt van een ontwerper op weg naar grote bekendheid. Piero Gandini had de commerciële mogelijkheden van Starcks werk al vroeg onderkend en stemde graag in toen Starck, inmiddels een gevestigd interieurontwerper, voorstelde een klein plastic object dat hij voor een hotel in New York had bedacht in serie te produceren: Miss Sissi, een soort icoon van de lampenkap. "Quello che tutti nel loro incoscio pensano come una lampada," zou Starck jaren later op een conferentie zeggen. Sergio Gandini was aanvankelijk enigszins sceptisch, maar in 1991 ging het project in productie en het werd een groot succes. In de jaren 1990 zette de geleidelijke neergang van de gloeilamp zich voort, ten gunste van energiezuinige alternatieven, terwijl de echte revolutie langzaam vorm begon te krijgen met de opkomst van leds.